Armandinho werd in 1891 in Lissabon geboren als Armando Augusto Freire. Als tiener begon hij te spelen in de Fadohuizen van Mouraria en Alfama, en in de jaren twintig was hij de gitarist die iedereen op het podium wilde. Niet omdat hij de luidste of de snelste was, maar omdat hij begreep dat de Portugese gitaar een melodie in haar eentje kon dragen: zonder stem, zonder fadista, zonder iets anders.
Dat inzicht veranderde de Fado.

De gitarist
De meeste gitaristen in de Fado van het begin van de twintigste eeuw bleven op de achtergrond. Ze begeleidden zangers. Armandinho begeleidde ook, maar hij componeerde daarnaast instrumentale stukken, melodieën die op zichzelf stonden en zonder woorden een verhaal vertelden. Dat was nieuw. En het werkte.
Zijn techniek was precies maar nooit kil. Hij had een gave voor versiering, voor de kleine buigingen (de glijdende tonen, de aangehouden noten, de stiltes) die de Portugese gitaar haar eigen stem geven. Je hoort het in elke opname die uit de jaren twintig en dertig bewaard is gebleven.
De componist
Armandinho componeerde tientallen Fado’s. De meeste zijn vergeten, een paar zijn gebleven. Fado da Adiça kent iedereen: een eenvoudige melodie in C-groot die honderden keren is opgenomen en nog steeds elke avond ergens in Lissabon wordt gespeeld. Ook Fado Alexandrino Estoril, vernoemd naar het stadje waar hij het schreef, heeft de tijd doorstaan.
Wat deze stukken laat duren, is precies wat ze zo makkelijk doet lijken: ze hebben de vorm van iets onvermijdelijks. Je hoort ze één keer en denkt dat je ze altijd al kende. Dat is geen toeval. Dat is vakmanschap.
De naam
De naam Fado da Adiça komt waarschijnlijk van de Rua da Adiça, een smalle straat in Alfama en een van de oudste van de wijk. Of Armandinho er woonde, er speelde of de naam gewoon mooi vond, weet niemand zeker. De straat bestaat nog.
Zijn nalatenschap
Armandinho overleed in 1946 in Lissabon. Hij liet opnames, composities en een generatie gitaristen achter die hadden gezien wat de Portugese gitaar kon. Zijn invloed op de instrumentale kant van de Fado is moeilijk te overschatten: hij opende een deur die nog altijd openstaat.
Zit je vandaag in een Fadohuis en speelt de gitarist een kort instrumentaal stuk voordat de fadista opkomt, dan is de kans groot dat het van Armandinho is.