Fado Mouraria
Een van de drie grondvormen van de Fado, in majeur. Van oudsher de Fado van de despique, de geïmproviseerde dichtwedstrijd tussen zangers.
Een fundamentele Fado
Fado Mouraria is een van de drie grondvormen van de Fado, gezongen in majeur en qua toon en dichtvorm verwant aan de Fado Corrido. Wat ze scheidde was hun functie. De Corrido diende om verhalen te vertellen. De Mouraria was het terrein van de despique, de geïmproviseerde wedstrijd waarin twee fadista’s elkaar gezongen verzen toewierpen en telkens het sein oppakten dat de ander net had achtergelaten. Het vroeg tegelijk om een goede stem en een snelle dichter. Die improviserende traditie is sindsdien verstard tot geënsceneerde, ingestudeerde duels. Tot het einde van de negentiende eeuw werd de Mouraria zowel gezongen als gedanst.
Herkomst en nawerking
De drie grondvormen delen een onbekende, volkse oorsprong, maar bij de Mouraria hoort één voorzichtige toeschrijving. Soms wordt hij herleid tot Caetano Maria de Oliveira, de schoenmaker en zanger die bekendstond als Calcinhas, omdat de Mouraria in de bronnen geen spoor achterlaat vóór hij hem tot de zijne maakte. Anderen gaan de andere kant op en ontkennen dat de Mouraria een aparte categorie is: ze horen er alleen een Fado in majeur in. De melodie bleef ook groeien. De gitarist Jaime Santos werkte naast de traditionele een gestileerde Mouraria uit, en Maria Teresa de Noronha vertraagde in de jaren vijftig dezelfde harmonie tot een nieuwe melodie, de Fado das Horas, een bijna-tweeling die uit de Mouraria is geboren.
Bekende opnames
Tekst van João da Mata
Op plaat de maker van deze tekst, die doorgaans aan Carlos do Carmo wordt toegeschreven.
Tekst van Gabriel de Oliveira
Een quadra van Augusto Gil, uitgewerkt door Gabriel de Oliveira, een klassiek voorbeeld van hoe ruim de Mouraria kan worden opgevat.
Zijn eigen tekst, gedragen door het gitaarensemble van António Chainho.
Tekst van José Augusto de Vasconcelos e Sá
Meer Fado’s met Quadras
Fado da Adiça
Een van de herkenbaarste Fado's uit het Portugese repertoire. Armandinho componeerde de Fado da Adiça aan het begin van de twintigste eeuw, en sindsdien wordt hij gespeeld in Fadohuizen en op straathoeken. De melodie blijft grotendeels in majeur, met één passage in mineur waardoor hij zich onderscheidt van de Fado Corrido.
Lees meerFado Manganine
Fado Manganine is een traditionele Fado van Armandinho die uiteindelijk maar een of twee opnames kreeg. Alice Maria zong hem met Voltei a Teu Lado, een tekst van António Campos.
Lees meerFado Alfacinha
De Fado Alfacinha is een lichte, vrolijke melodie van de gitarist Jaime Santos. Alfacinha, een geboren Lissabonner, is de benaming, en fadista’s uit de Mouraria en Alfama hebben de melodie gezongen als een soort muzikaal opeisen van de stad.
Lees meerFado Amora
Fado Amora, gecomponeerd door Joaquim Campos, is zacht maar niet sentimenteel, met een onderstroom in mineur. Hij staat in walsmaat, 3/4, in plaats van de gebruikelijke 4/4.
Lees meerFado Anadia
De Fado Anadia werd halverwege de negentiende eeuw gecomponeerd door José Maria dos Cavalinhos en opgedragen aan de graaf van Anadia, een liefhebber van Fado. Hij wordt in mineur gezongen, met tussen de quadras een kort instrumentaal refrein, en wordt vaak verward met de Fado Peixincha.
Lees meerFado Artilheiro
De Fado Artilheiro valt in het repertoire op door zijn sterkere ritmische drive: in de baslijn zit een voorwaartse stuwing die de meeste Fado’s vermijden. Hij beloont fadista’s die de puls kunnen vasthouden zonder te gaan jagen.
Lees meer