Armandinho

Armando Augusto Freire (1891-1946) był gitarzystą, który uczynił z gitary portugalskiej instrument solowy. Skomponował Fado da Adiça, grane do dziś co wieczór w Lizbonie, a także Fado Alexandrino Estoril i dziesiątki innych utworów.

Armandinho, Gitarzysta

Armandinho urodził się jako Armando Augusto Freire w Lizbonie w 1891 roku. Jako nastolatek zaczął grać w lokalach z Fado w Mouraria i Alfamie, a w latach 20. był gitarzystą, którego chciał mieć na scenie każdy. Nie dlatego, że grał najgłośniej czy najszybciej, lecz dlatego, że zrozumiał, że gitara portugalska potrafi unieść melodię sama: bez głosu, bez śpiewaka, bez niczego innego.

To spostrzeżenie zmieniło Fado.

Armandinho gra na gitarze portugalskiej
Armandinho gra na gitarze portugalskiej

Gitarzysta

Większość gitarzystów w Fado z początku XX wieku zostawała w tle. Akompaniowali śpiewakom. Armandinho też akompaniował, ale komponował także utwory instrumentalne, melodie, które stały samodzielnie i opowiadały historię bez słów. To było nowe. I działało.

Jego technika była precyzyjna, ale nigdy chłodna. Miał talent do ornamentyki, do drobnych modulacji (małych ślizgów, przytrzymanych nut, ciszy), które nadają gitarze portugalskiej jej charakterystyczny głos. Słychać to w każdym nagraniu, które przetrwało z lat 20. i 30.

Kompozytor

Armandinho skomponował dziesiątki Fado. Większość poszła w zapomnienie. Kilka przetrwało. Fado da Adiça zna każdy: prosta melodia w C-dur, nagrywana setki razy i grana do dziś co wieczór gdzieś w Lizbonie. Przetrwało też Fado Alexandrino Estoril, nazwane od miasta, w którym je napisał.

Utwory trwają z tego samego powodu, dla którego wydają się łatwe: mają kształt czegoś nieuniknionego. Słyszy się je raz i ma się wrażenie, że zna się je od zawsze. To nie przypadek. To rzemiosło.

Nazwa

Nazwa Fado da Adiça najprawdopodobniej pochodzi od Rua da Adiça, wąskiej ulicy w Alfamie, jednej z najstarszych w tej dzielnicy. Czy Armandinho tam mieszkał, grał, czy po prostu spodobała mu się nazwa, nie wiadomo na pewno. Ulica wciąż istnieje.

Dziedzictwo

Armandinho zmarł w Lizbonie w 1946 roku. Zostawił po sobie nagrania, kompozycje i pokolenie gitarzystów, którzy zobaczyli, co potrafi gitara portugalska. Trudno przecenić jego wpływ na instrumentalną stronę Fado: otworzył drzwi, które wciąż są otwarte.

Jeśli usiądziesz dziś w lokalu z Fado i gitarzysta zagra krótki utwór instrumentalny, zanim wyjdzie śpiewak, jest spora szansa, że to jeden z utworów Armandinha.

Kompozycje

Zobacz wszystkie

Pozostali gitarzyści

Fontes Rocha

Gitarzysta

Fontes Rocha

José Fontes Rocha (ur. 1926, zm. 2011) przez dwanaście lat akompaniował Amálii Rodrigues i przez pół wieku kształtował brzmienie gitary portugalskiej w Fado. Urodził się w Ramalde w Porto, tam nauczył się grać, a do Lizbony przeprowadził się w wieku trzydziestu lat.

Czytaj dalej o Fontes Rocha
Joel Pina

Gitarzysta

Joel Pina

Joel Pina (1920-2021) dał Fado instrument, bez którego obywało się ono przez sto lat: *viola baixo*. Przez siedem dekad podtrzymywał zespoły za Amálią Rodrigues i Marią Teresą de Noronha, a linia basu, którą wymyślił, jest nadal tą, za którą idą młodsi muzycy.

Czytaj dalej o Joel Pina
Martinho d'Assunção

Gitarzysta

Martinho d'Assunção

Martinho d'Assunção (ur. 1914, zm. 1992) bywa nazywany wynalazcą gitary klasycznej w Fado. Cudowne dziecko tego instrumentu, nadał akompaniującej gitarze klasycznej jej nowoczesną rolę, trzymającą harmonię pod gitarą portugalską, i skomponował muzykę do „Fado Faia”, jednej z najczęściej nagrywanych melodii repertuaru.

Czytaj dalej o Martinho d'Assunção
Zobacz wszystkie