Fado Menor
Een van de drie grondmelodieën van de Fado, gezongen in mineur. De eenvoudigste om te spelen en volgens algemene overtuiging de moeilijkste om goed te zingen.
Een fundamentele Fado
De Fado Menor is een van de drie grondmelodieën van de Fado, naast de Corrido en de Mouraria. Niemand heeft hem gecomponeerd. Hij is anoniem en populair, een melodie die lijkt te zijn gegroeid in het Portugese oor in plaats van opgeschreven, en Amália noemde hem de vader en moeder van alle Fado’s. Gezongen in mineur leeft hij van bijna niets: tonica en dominant, de eerste en de tweede positie, met er heel weinig onder. In de jaren dertig was hij een van de melodieën die het groeiende repertoire van de Fadohuizen droegen.
De proef voor de zanger
De traditie noemt de Menor de koningin van de Fadomelodieën, en de reden is een paradox. Het is de eenvoudigste Fado om te spelen en, volgens algemene overtuiging, de moeilijkste om te zingen. Met zo weinig harmonie eronder rust alles op stilering, op de variatie die een zanger van strofe tot strofe haalt uit een wijs die nauwelijks beweegt. Maria Teresa de Noronha nam hem in 1950 op in de ene toonsoort en in 1965 in een andere, dezelfde Fado in een andere vorm gebogen door de manier waarop ze zong. Daarom keerde Amália er steeds naar terug: iets zo eenvoudigs kan openbreken tot een expressieve kracht die in geen verhouding staat tot de middelen. Alfredo Marceneiro bouwde er een variant op, de Fado Menor com Versículo, waarin hij een kort extra vers in de stilte tussen de regels schoof.
Bekende opnames
Tekst van João Linhares Barbosa
Opgenomen in Abbey Road voor haar eerste internationale uitgaven, een toonbeeld van de Fado in mineur die Amália de vader en moeder van alle Fado’s noemde.
Tekst van Alberto Ribeiro
De fadista die ‘de koning zonder kroon’ werd genoemd.
Tekst van João de Freitas
Een vaste Fado van Parreirinha de Alfama, later gefilmd in Carlos Saura’s Fados, beroemd om de melismen die ze over het einde van de zinnen trekt.
Dezelfde Fado Menor nam ze in 1950 op in C en in 1965 in Gis. Dat één zangeres hem tussen toonsoorten kon verschuiven, is het duidelijkste bewijs dat de Menor leeft van stilering en niet van zijn kale tonica en dominant.
Tekst van Henrique Rego
Meer Fado’s met Quadras
Fado da Adiça
Een van de herkenbaarste Fado's uit het Portugese repertoire. Armandinho componeerde de Fado da Adiça aan het begin van de twintigste eeuw, en sindsdien wordt hij gespeeld in Fadohuizen en op straathoeken. De melodie blijft grotendeels in majeur, met één passage in mineur waardoor hij zich onderscheidt van de Fado Corrido.
Lees meerFado Manganine
Fado Manganine is een traditionele Fado van Armandinho die uiteindelijk maar een of twee opnames kreeg. Alice Maria zong hem met Voltei a Teu Lado, een tekst van António Campos.
Lees meerFado Alfacinha
De Fado Alfacinha is een lichte, vrolijke melodie van de gitarist Jaime Santos. Alfacinha, een geboren Lissabonner, is de benaming, en fadista’s uit de Mouraria en Alfama hebben de melodie gezongen als een soort muzikaal opeisen van de stad.
Lees meerFado Amora
Fado Amora, gecomponeerd door Joaquim Campos, is zacht maar niet sentimenteel, met een onderstroom in mineur. Hij staat in walsmaat, 3/4, in plaats van de gebruikelijke 4/4.
Lees meerFado Anadia
De Fado Anadia werd halverwege de negentiende eeuw gecomponeerd door José Maria dos Cavalinhos en opgedragen aan de graaf van Anadia, een liefhebber van Fado. Hij wordt in mineur gezongen, met tussen de quadras een kort instrumentaal refrein, en wordt vaak verward met de Fado Peixincha.
Lees meerFado Artilheiro
De Fado Artilheiro valt in het repertoire op door zijn sterkere ritmische drive: in de baslijn zit een voorwaartse stuwing die de meeste Fado’s vermijden. Hij beloont fadista’s die de puls kunnen vasthouden zonder te gaan jagen.
Lees meer